NN STICUSA
ja)
BEURS- EN Net JW Ere:
ES)
Archeologie op de Benedenwinden
WINSTPROJEKT Voor BUITENLANDERS
WILLEMSTAD -In de radio rubriek ” De Neabriandee Antillen ”, die
7 december 1984'via de radiozender Hilversum 2 werd uitgezonden,
vond er een vraaggesprek plaats tussen de heren Klaas’Samplonius
Sterks over Antilliaans archeologisch aardewerk. Uit dit giaarsespren
hebben wij de belangrijkste punten verzameld.
Onderzoek
Er is op dit moment nog vrij
weinig bekend over de hele ar-
cheologie van de Antillen. Het
begint nu van de grond te ko-
men, zeker voor wat betreft
Aruba, waar ze bezig zijn met
een systematisch archeologisch
onderzoek. De ceramische cul--
tuur van de’ Antillen moet
worden gedateerd tussen 1000
en 1500 na Christus. Een be-
langrijke Antilliaanse collectie
is de Van Heeckeren-collectie,
die werd verzameld door de
heren van Heeckeren en Durie
in 1960. Deze twee heren heb-
ben aan de hand van opper--
vlaktevondsten en proefopgra--
vingen aardewerk verzameld op
de Benedenwindse Eilanden De
bedoeling was om het opgegra--
ven aardewerk nader te bestu-
ieren, maar daar is helaas niets
van terecht gekomen. Op Cu-
racao is men bezig met het op-
zetten van een. Antropologisch
Archeologisch. „Instituut, maar
dat is nog in de prille beginfase.
Venezuela
Het aardewerk, dat op de Be-
- nedenwinden is gevónden, ver-
toont overéénkomsten met
vondsten uit Venezüela. Het is
een cultuur, die afkomstig is
van het vasteland van Vene-
zuela, het noord-westen en de
cultuur wordt’ genoemd naar
een plaats aldaar, ”Dabajuro ”
" Niet alleen vondsten van deze
cultuur zijn bekender zijn ook
aanwijzingen, dat er contacten
zijn geweest met andere regio’s.
Op Aruba is er-o.a, eer stempel
gevonden, die duidelijke overé-
eenkomsten _ vertoort met
stempels uit Tahiti en Sarto
Domingo. Daarnaast wordt er
op Aruba materiaal gevonden
uit de Valenciowit- cultuur en
die komt iets verder uit het
oosten van Venezuela
Kwaliteit
Het materiaal wat op Aruba,
Bonaire en Curacao werd en
wordt gevonden tonen in grote
mate overéénkomsten met
elkaar. Er mag gerust worden
gesteld, dat het één en dezelfde
culturele ontwikkeling is. Er
zijn echter wel marginale ver-
schillen. De verschillen zitten
enerzijds in de kwaliteit van
het aardewerk, het materiaal
van Bonaire is kwalitatief iets
minder dan b.v. van Aruba.
Daarnaast wordt op het mate--
riaal van Bonaire en Curacao
grote rode punten aangetroffen
iets wat op het, op_ Aruba, ge-
vonden aardewerk “ontbreekt.
Het materiaal van Curacao en
Bonaire is iets meer beschil-
derd.
Amigoe
Politiek
De interesse voor het archeolo-
gisch onderzoek begint op de
Antillen te groeien. Alleen wat
ontbreekt is, een goede juridi-
sche regeling, met als gevolg,
dat er op dit moment nog een
vrij grote handel is in archeolo-
gica door huitenlanders. De van
Heeckeren-collectie is terug op
Curacao, maar Aruba begint
natuurlijk te zeggen, wat op
ons grondgebied is gevonden
behoort aan ons toe, Dit is na-
tuurlijk jammer, omdat poli-
tieke verwikkelingen het we--
tenschappelijk onderzoek kun-
nen doorkruizen,
Prae=-ceramlek
Over de prae-ceramische cul-
tuur is haast niets bekend, er
zijn nauwelijks dateringen van.
Vindplaatsen, die open en
bloot liggen, zijn nog onbe--
kend. Het zou een goede zaak
zijn als de eilanden zouden
worden afgelopen en de vind-
‚plaatsen zouden worden, gelo-
kaliseerd en op kaart gezet.
MAANDAG 28 JANUARI 1985
ne EE den in BA MAANEN]
Sociaal-taalkundige
verzorgde lezing
WILLEMSTAD De bekende
sociaal- taalkundige Prof dr Jo-
sua Fishman is op dit moment op
Curacao aanwezig voor een kor-
te vakantie. Maar hij heeft het
niet kunnen nalaten toch het een
en ander werk te verrichten van-
uit zijn vak. Zo heeft hij gespro-
ken met de Centrale Overheid en
ook met de Eilandelijke Over-
heid over het invoeren van het
papiamentu in het onderwijs.
Onlangs hield hij een lezing voor
functionarissen van het Depar-
tement van Onderwijs, waarbij
het thema "”idioom” centraal
stond. Ook bezocht Fishman en-
kele basisscholen om zo een in-
druk te krijgen van ons school-
systeem.
65
KNIPSELKRANT
els
Amigoe
DINSDAG £9 JANUARI 1985
Piano-
Workshop
WILLEMSTAD — De Cura-
caose Kunstkring organi-
seert in februari in samen-
werking met het CCC en het
de VGKS wederom een
workschop voor pianisten
onder leiding van Harold
Martina. _
De workshop is toegankelijk
voor alle geinteresseerden. De
voertaal is engels. Zes pianisten
brengen ieder ongeveer een half
uur muziek ten gehore. Deze mu-
ziek dient als uitgangspunt en
wordt door de heer Martina ver-
der besproken en uitgediept. De
pianisten die tijdens de
workshop spelen zijn: Marijse
Doest, Iman Landheer, Bettie
Leverman, Ruth Linder, Harold
Martina Jr. en Robert Rojer.
De workshop wordt gehouden
in het auditorium van het CCC
(Koninginnenlaan z/n, Emmas-
tad) op vrijdag 8 februari van
half negen tot half elf ’s avonds,
op 9 februari van negen tot
twaalf uur ’s ochtends en op zon-
dag 10 februari van tien tot
twaalf uur ’s morgens. Verder op
de dagen 10 februari tot 16 febru-
ari dagelijks van half negen tot
half elf ’s avonds en de laatste
dag, 16 februari van negen uur ’s
morgens tot twaalf uur. Het is
niet vereist dat men alle dagen
aanwezig is. Men kan zich op het
kantoor van Dr. Rojer inschrij-
ven op de Tamanaco- straat 24
tijdens de ochtenduren van ne-
gen tot twaalf uur en niet in het
weekend. Het inschrijfgeld be-
draagt 25 gulden per persoon.
Degenen die fotocopieën van de
gespeelde muziek willen hebben
kunnen dit tot uiterlijk 1 febura-
ri opgeven. Voor deze copieën
(163 pagina's) betaalt men 33
gulden extra.
De Beurs
DEN HAAG - In de werkka-
mer van gevolmachtigd mi-
nister mr. G.T. Hernandez
werd op 19 januari jl. het
eerste exemplaar aangeboden
van het “Sociaal-wetenschap-
pelijk onderzoek Nederlandse
Antillen; Inventarisatie
(1967-1984) en prioriteiten”,
dat onlangs door de Carai-
bische Afdeling van het Ko-
ninklijk Instituut voor Taal,
Land- en Volkenkunde
(KITLV) te Leiden is uitge-
geven. De inventarisatie van
het sociaal-wetenschappelijk
onderzoek werd verricht door
drs.) Ingrid Koulen en drs.
Ger: Oostindie, beiden ver-
bonden aan het Koninklijk
Instituut voor Taal, Land-
en volkenkuride te Leiden.
Een commissie van deskun-
digen onder voorzitterschap
van prof. dr. J.D. Spekman
begeleidde de werkzaamhe-
den, es
Het aangeven van priorti-
teiten voor het onderzoek
lag in handen van een Antil-
liaanse werkgroep. Het pro-
jekt is dus. het resúltaat van
een gezamenlijk Antilliaans-
Nederlandse onderneming.
Doelstelling van dit projekt
was een inventarisatie te ma-
ken van het met betrekking
tot de Nederlandse Antillen
verrichte sociaal-wetenschap-
pelijk onderzoek, alsmede
prioriteiten te stellen voor
toekomstig onderzoek, Bij de
aanbieding waren. aanwezig
prof. dr. J.D. Spekman, drs.
Ingrid Koulen, drs. Gert Oost-
indie en mw. Daphne van
Schendel-Labega, die de Ge-
volmachtigd Minister in de
adviescommissie van KITLV
vertegenwoordigt en het
a Hoofd van de Afdeling Kultu-
rele Zaken van het Antil-
lenhuis, de heer Ronnie Mar-
tina. Minister Hernandez zei
bij deze gelegenheid o.m dat
sinds hij in functie is in Den
Haag, het hem is opgevallen
dat een groot aantal projek-
ten het resultaat zijn van een
goede samenwerking tussen
Nederlandse en Antilliaanse
instanties Op de foto v.l.n.r.:
mw. Daphn? van Schendel
Labega, prof. dr. J.D. Spek-
man, Gevolmachtigd Minis-
ter mr. G.T. Hernandez, drs.
Ingrid Koulen en drs. Gert
Oostindie.
Woensdag 30 januari 1985
men en en er,
De Beurs
ORANJESTAD — Afgelopen
vrijdag bracht de voorzitter van
de Prins Bernhard Stichting de
heer J.H.L. Meerdinck een be-
leefheidsbezoek aan de gezag-
ber van Aruba de heer Pedro
Bislip. De heer Meerdinck werd
vergezeld door zijn echtgenote
en de Antilliaanse vertegenwoor-
diger van de Stichting de heer
Dinsdag 29 januari 1985
Felipito Tromp.
Doel van het bezoek van de heer
Meerdinck aan Aruba vormt de
desprekingen met de heer Tromp
over diverse belangrijke zaken de
Stichting betreffende. De Prins
Bernhard Stichting stelt zich
ten doel bijstand te verlenen op
het gebied van cultuur, weten-
schap en natuurbehoud.
(
|
VERE peen eers pT
L edenhdiehhed
_SEAQUARIUM WORDT GROOTSTE
__VAN HET CARIBISCH GEBIED
WILLEMSTAD - Curacao Seaquarium is officieel nog niet open,
\ maar reeds wijd-bekend. Een prachtig voorbeeld van particulier ini-
tiatief, waarbij durf, doortastendheid en vakmanschap op de
voorgrond treden. Het hele projekt is professioneel opgezet door
initiatiefnemer en coördinator Adriaan “Dutch” Schrier, maar ook
het perscommuniqué, dat gisteren tijdens een persconferentie, werd
uitgereikt, aan de vertegenwoordigers van de publiciteits-media. Het
Curacao Seaquarium is opgezet als een rekreatie-projekt met eduka-
tieve oogmerken, zowel voor de lokale bevolking als voor de buiten-
landse bezoekers.
Het Curagao Seaquarium is
het grootse in haar soort, voor
wat betreft het Caribisch
Gebied. Als het seaquarium in
maart officieel geopend zal zijn,
is het driemaal zo groot als
dat van St. Thomas en is dan
het grootste rekreatiecentrum
van het Caribisch Gebied. De op-
ervlakte van het projekt be-
draagt 3.700 vierkante me-
ter. Het hoofdgebouw heeft 75
aquaria, die qua inhoud varië
ren, van 3000 tot 11.000 liter.
Hierin worden uitsluitend vis-
sen en andere zeeleven, die in de
zee rondom Curagao leven,
ondergebracht. :
In de wateren rondom Cu-
racao zijn er meer dan 400 ver-
schillende soorten vis, 150
soorten koralen en een paar
honderd lagere diersoorten, zo-
als annemonen, zeesterren,
kreeften, krabben e.d. Dit zee-
leven zal zoveel mogelijk in de
aquaria worden tentoongesteld.
Om dit te verwezenlijken zullen
WILLEMSTAD — Eer ge-
deelte van de houten brug
van het Curacao Seaquarium.
24 pompen constant draaien,
om per uur, 300.000 liter zee-
water door de bakken te
pompen.
Financiering
De financiering is tot stand
gebracht door lokale zakenlie-
den en bankinstellingen. De eer-
ste fase van het projekt kost
2.4 miljoen gulden. De over-
heid heeft ook haar bijdrage ge-
geven door, vanaf het Princess
Beach Hotel naar het Curacao
Seaquarium een weg aan te leg-
gen. Lokale bedrijven hebben
hun steentje bijgedragen door
als sponsor van de verschillende
aquariums te fungeren. Mo-
menteel zijn er reeds 5.500 lo-
kale mensen als lid ingeschre-
ven. De bedoeling is, dat het
projekt zonder donaties of
subsidies van de overheid gaat
draaien. Het moet een echt lo-
kaal projekt worden, door lo-
kale mensen gefinancierd,
gemaakt en geleid.
WILLEMSTAD _— De!
aquaria in het hoofdgebouw
van het Seaquarium herber-
gen een pracht aan zee-
leven, zoals dat in de wateren
rond ons eiland voorkomt.
De werkzaamheden begon-
nen officieel 9 januari 1984 en
de bouw heef; 12 maanden in
beslaggenomen, hierbij zijn 25
mensen betrokken geweest. Mo-
menteel zijn er 25 mensen werk-
zaam bij het Seaquarium en als
de eerste fase geheel voltooid is,
zullen, er 40 arbeidsplaatsen zijn.
* De scholen kunnen van het
Seaquarium gebruik , maken,
door excursies te organiseren, de
kinderen kunnen op deze ma
nier kennis nemen van het le-
ven onder zee. Het Curacao
Seaquarium kan twee klassen
Vervo l
EN Ae
me VV ae en
Vervolg Seegzaarium
per dag verwerken. Voor deze
excursies is er een specifieke
schoolklas en een projectie-ka-
mer aan wezig.
Naast het bezichtigen van de
aquaria is het ook mogelijk het
gehele projekt te
gen. Hiervoor is een houten
brug aangelegd, Afhankelijk van
de plaats, kan de zee wor-
den bewonderd en kan men
naar de grotere vissen kijken, die
in verschillende vijvers zijn
ondergebracht. Ook is er een
hooggelegen terras van waar-
uit men een goed uitzicht
heeft over de zee. Voorts is er
een souvenir-winkeltje, een mo-
derne keuken en een zeer gezel-
lige bar.
plannen
Binnen niet te lange tijd, zal
het Curacao Seaquarium een
haaienkanaal, een dolfijnen-
pool, een jachthaven en een
privéstrand met 25 bungalows
hebben. Men kan lid worden
van het Curacao Seaquarium.,
Dit betekent, dat een lid ge-
durende een jaar ten alle tij-
den toegang heeft tot het sea-
quarium en dat men de film-
avonden en andere shows, die
worden georganiseerd, ook gra-
tis kan bijwonen. Het lidmaat-
schap is gesteld op fl. 30.- voor
volwassenen en f. 15,- voor kin-
bezichti- ,
deren tussen de 2 en 15 jaar.
Gezinnen met meer dan 2 kin-
deren onder de 15 jaar betalen
echter het maximum van fl.
90,00 per gezin. Het Curacao
Seaquarium is reeds iedere dag
open en de bezoekuren zijn van
10.00 uur ’s morgens tot 10.00
uur ’s avonds. Het is meer dan
de moeite waard om een be-
zoek te brengen aan het Cu-
ragao Seaquarium.
WILLEMSTAD — Eén vun
de fraaie vijvers buiten net
hoofdgebouw van het Cura
cao Seaquarium.
mmm
8 AMIGOE DONDERDAG 31 JANUARI 1985
nn
ORANJESTAD —Inde Open-
bare bibliotheek is deze week een
Micro reader-printer in bedrijf
gesteld. Dit apparaat is een ge-
schenk van de Sticusa ter gele-
genheid van de opening van het
nieuwe bibliotheek -gebouw. De
bibliotheek is al geabonneerd op
tijdschriften die op micro-fiche
zijn opgenomen en die nu door
middel van de Micro reader-
printer aan het publiek vertoond
kunnen worden. Bij de foto: de
Micro-reader-printersin werking
voor een aantal bezoekers.
VRIJDAG 1 FEBRUARI 1985
Antilliaan-Nederlander:
Een haat- of een
liefde-verhouding”?
RONNIE MARTINA
hoofd Pers- en Cuturele Zaken
IN NEDERLAND leven en
werken momenteel 43.000 An-
tillianen. Dat is het laatste offi-
ciële cijfer. Antilliaanse wel-
zijnsverenigingen zijn overal in
Nederland actief. Er bestaat
zelfs een overkoepelend orgaan
’Plataforma’, waarin op hoog
journalistiek niveau de relatie
van de Antilliaan in Nederland
met de hem omringende au-
tochtone Nederlanders wordt be-
sproken. Ondanks het in acht ne-
men van de spreekwoordelijke
Antilliaanse beleefdheid, on-
danks verstandelijke pogingen :
tot mildheid komt de Neder-
landse lezer niet los van het ge-
voel van een niet verwerkte frus-
tatie die spreekt uitde in dit blad
geplaatste artikelen.
Wij hadden over dit onderwerp
een gesprek met de heer Ronnie
Martina, sedert 1974 hoofd van
de afdeling Perszaken van het
Kabinet van de Gevolmachtigde
Minister van de Nederlandse,
Antillen in Den Haag. Een twee-
de aanleiding tot dit gesprek
vormde het feit dat hij sedert een
maand tevens de legale erfge-
naam is van de taken die tot dan
vervuld werden door Luis H.
Daal als hoofd van de afdeling
Culturele Zaken.
PERS EN CULTUUR E
»Ofschoon ik het betreur dat
collega Daal op leeftijdsgronden
zijn fuctie heeft moeten neerleg-
gen, kan ik U verzekeren, dat er
geen gaten zullen vallen in het
culturele beleid,” zegt de heer
Martina bij de opening van ons
gesprek. ”Wel zal ik het werk
misschien op een andere manier
aanpakken. Dat is een kwestie
van persoonlijkheid.”
U hebt tien jaar naast elkaar
gewerkt. Kwamen Daal en U
tegelijk aan?”Toen ik aantrad in
1974 was Daal er nog niet. Ik
kwam door een toeval binnen. Ik
studeerde namelijk een half jaar
al culturele antropologie in
Amsterdam. De toenmalige pre-
mier Evertsz kwam naar Neder-
landen zou worden geïnterviewd
door Ad Langebent van KRO-
Brandpunt. Toen zochten ze een
Antilliaan die bekend was met
televisiewerk en dat was ik. IK
had namelijk door een reeks van
televisieprogramma’s waaraan
ik op Curacao had meegewerkt,
een tamelijk grote bekendheid.
Een geprek bij een culturele
ontmoeting, V.l.n.r. Babalú
(Bess), Ronnie Martina en Luis
Daal.
Ook anderzijds doordat ik daar
intens betrokken was bij het ver-
enigingsleven. De vraag lag
misschien wel een beetje voor de
hand.
Ik maakte een gok. Van de ze-
ven vragen die ik meende te kun-
nen voorzien, waren er vijf in de
roos. Toen zei men op het Kabi-
net: waarom kom je toch niet hier
werken? Dat heb ik eerst gedaan
als bijbaan. Maar al spoedig
bleek dat de combinatie stude-
ren in Amsterdam en werken in
Den Haag onmogelijk was. Mijn
.
vrouw kreeg daardoor ook onvol-
doende aandacht. Omdat de
toenmalige Gevolmachtigde Mi-
nister, drs. R.F. Pieternella, zelf
een hardwerkend en precies man
was en ik de dingen graag goed
doe, schoot de studie er op de
duur bij in. Het werk was trou-
wens helemaal in mijn lijn. Alle
Antillianen die langs kwamen
kenden me min of meer en ik kon
hen van dienst zijn. Ik verzorgde
contacten. Als het kunstenaars
waren, individuele of hele bands,
verzorgde ik de public relations.
Je zou kunnen zeggen dat in die
begintijd pers en cultuur met el-
kaar verloofd waren. Door de
komst van Daalis het niet tot een
huwelijk gekomen.
Trouwens toen ik eenmaal be-
sloten had perschef te blijven,
calculeerde ik daarbij in me voor
een jaar of vier, vijf te verbinden
en dan naar Curacao terug te
gaan. Nu zit ik er nog. Ik heb er
geen spijt van. Jullie hebben een
pracht land.”
Meent U dat nou echt?
”U denkt natuurlijk aande woor-
den van Wim Kan: Wij hebben
een pracht land. Alleen zou het
overdekt moeten zijn … Nee, ik
geloof dat veel Antillianen er net
zo over denken. Ze durven het al-
leen niet hardop te zeggen. Voor-
al de culturele mogeli kheden
zijn hier zo groot. Je gaat op een
zaterdagavond naar de schouw-
burg of naar de opera in Den
Haag en de volgende zondag
neem je de auto en in drie kwar-
tier zit je in het Heilige der Heili-
gen, het Concertgebouw in
Amsterdam. En als je wat vroe-
Vervo\a
EON
vervol 9
FAVES en
EENS WEE SA q
Een spreekbeurt in het kader
van de toeristische promotie.
ger weggaat kan je ook nog een
tentoonstelling bekijken op we-
reldtopniveau op het gebied van
de beeldende kunst. Viel er dan
niet een gaat in het werk toen
Daal aantrad? “Bepaald niet. Er
bleven veel raakvlakken be-
staan tussen P.R. en Cultuur.
Simplistisch gezegd: Luis deed
de grote K. mijn afdeling de klei-
ne k's daaromheen. In die tijd
signaleerde men voor het eerst
de grote behoefte onder de toen
20.000 zielen tellende Antilli-
aanse gemeenschappen in Ne-
derland aan uitingen van thuis:
De overkomst van musici, van
bands, van dansers, klein-
kunstenaars werd bevorderd. Ik
kreeg het er druk genoeg mee.
Als perschef diende ik bovendien
mijn Minister dikwijls naar een
dergelijke voorstelling te verge-
zellen.
Daarnaast hadden alle zaken
die Daal entameerde een P.R.
aspect. Weer zat ik met mijn
neus bovenop de cultuur. De ver-
loving was dan misschien wel
verbroken, P.R. was nog altijd
een beetje verliefd.
Je zou kun-
nen zeggen dat we nu bezig zijn
de verloving te herstellen. Dat
heeft natuurlijk wel voeten in de
aarde, want mijn collega heeft de
dameopgevoed tot een voorname
persoonlijkheid.”
Hadden de achtereenvolgende
Gevolmachtigde Ministers nu
veel invloed ook op het cultuur-
werk dat Daal verrichtte?
6
vR MOEN ENC
Hun inzichten waren uiterst ver-
schillend, niet in het minst als
gevolg van hun persoonlijke
aanleg. Alsik het omwille van de
duidelijkheid onparlementair
onder woorden mag brengen: ze
varieerden van Filistijnen tot
echte kunstenaars. En als ik de
niet-kunstzinnigen dan apart
neem, dan zijn die weer onder te
verdelen in twee categorieën de
eerste wenste de Antilliaanse
cultuur gebracht te zien naar de
Antillianen in Nederland, de
andere, met naar mijn indruk
meer visie, begrepen dat je de
Antilliaanse cultuur in de eerste
plaatsaan de Nederlanders moet
laten zien.”
Maar dat laatste deed toch de
STICUSA?
“De STICUSA heeft er inder-
daad heel veel aan gedaan, maar
hun activiteit mist de typisch
Antilliaanse touch. Dat is geen
verwijt, want het is een Neder-
landse instelling, met weliswaar
in het bestuur een paar Antillia-
nen —Jules de Palm en tot voor
een maand Daal — maar de uit-
voerenden zijn allemaal Neder-
landers. Het zou prachtig zijn als
we die Antilliaanse touch er van
onze kant in zouden kunnen
brengen. Dat heeft Daal per-
soonlijk in zekere zin gedaan. Hij
heeft gewerkt op twee fronten:
met de goedkeuring van de Ge-
volmachtigde Minister heeft hij
in allereerste plaats er naar toe
gewerkt dat de Antilliaan be-
wuster werd van zijn eigen cultu-
reel erfgoed, met een grote na-
druk op de eigen taal, het Papia-
mentu, maar ook door het uitdra-
gen van culturele prestaties, via
schilderijen- en historische ten-
toanstellingen, het toegankelijk
maken door het vertalen zoals
bijvoorbeeld voor ‘Met eigen
stem’.
Daal was niets minder
—ook wel enigszins in eigen
ogen geloof ik— dan een profeet:
Make right in the desert a
highway … Niet een met een ke-
melsharen mantel, maar één die
graag een goedbelegde boter-
ham eet, welk feit aan zijn roe-
pingsidee geen afbreuk doet. In
feite is hij een exponent van de
vele Antillianen hier in Neder-
land die van gevoelen zi n dat de
Hollander zich bewust afsluit
voor de betekenis van de Antilli-
aanse cultuur en verzet pleegt
tegen Nederlands cultuu-
raanbod.”
”U spreekt hier onder elkaar
ook Papiamentu. Uit verschil-
lende opmerkingen is me duide-
lijk geworden dat U de taal niet
alleen tot in de kleinste bijzon-
derheden meester bent, maar
dat dit U niet belemmert van het
ene ogenblik op het andere op het
Nederlands over te gaan. Bete-
kent dat nudat Ude lijn van Daal
gaat loslaten?
“Laat mij U mogen uitleggen
hoe ik tegenover mijn taak als
Antilliaans cultuurdrager sta.
We spreken dan over persoon-
lijkheid. Welnu, ik ben geen pro-
feet. Ik ben een dienaar, een
brugfiguur, een instrument dat
kan helpen de Antilliaanse cul-
tuur uit te dragen. Hoe goed de
gedachte in het verleden ook was
de Antilliaanse cultuur van
thuis naar hier te halen ten be-
hoeve van de Antilliaanse ge-
meenschap, de waarde van cul-
tuuroverdracht naar de au-
tochtone Nederlanders kan niet
hoog genoeg worden aangesla-
gen. Kijk, die Antillianen hier
weten met hun aantal van meer
dan 40.000 zelf wel de weg.
Ze hebben, omdat het meren-
deel van de Benedenwinden
komt, zichzelf met hun taal een
fort gebouwd waarbinnen zij An-
tilliaan kunnen zijn. De Antilli-
aan beklaagt zich dat de Neder-
landers zo weinig over hem we-
ten.
Dat betekent voor mij, in
mijn combinatie van persman en
cultureel voorlichter, dat we niet
de juiste manier hebben gevon-
den om ons ondanks ons aantal
onder de Nederlanders in posi-
tieve zin te manifesteren. We
doen het misschien helemaal
verkeerd. Ik geloof te weten dat
we vele levensgrote bokken
schieten. Een voorbeeld: De An-
tillianen kregen van de NOS
zendtijd voor een eigen radiop-
rogramma. Het heet Tambuen
iedere zondag te beluisteren.
Aanvankelijk was het een Ne-
derlandstalig programma. Nu
niet meer. Het wordt gebracht in
het Papiamentuen richt zich uit-
sluitend op de Antilliaan in Ne-
derland. Dat is een bok, een ge-
miste kans. In de eerste plaats
kent iedere hier levende Antilli-
aan Nederlands, want het was
thuis de schooltaal en in het le-
ven van alledag moet hij ook Ne-
derlands spreken, in zi n werk,
bij de slager, bij de bakker, op de
markt. Nederlanders kunnen
niet luisteren, want ze verstaan
geen Papiamentu. We snijden
onshiermee in het eigen vlees.
Ik
heb mijn lesje wel geleerd in de
jaren dat ik hier werk. Een klein
voorbeeld uit mijn eigen prak-
tijk, toen ik ook de plar
missloeg: ik kreeg een telefoo.
tje in het Nederlands.
Ik hoor
aan de intonatie van de man die
opbelt dat hij geen autochtone
Nederlander is. 'Bent U Antilli-
aan?’ vroeg ik hem. 'Jawel,’
antwoordde hij. Waarom
spreekt U dan geen Papiamen-
tu?’ was mijn volgende vraag.
Zijn antwoord was zo iets als een
draai om de oren: ‘Omdat ik een
Sabaan ben.’
Dat brengt mij op een ander
punt.
Ik ben mij bewust dat ik
door mijn tienjarig verblijf hier
aangepast ben geraakt. Nu laat
het woord aanpassen een nare
nasmaak achter. Men verwart
aanpassen met acculturatie. Ac-
culturatie gaat doorgaans sa-
men met valse schaamte: het ei-
gene zou minder zijn dan het om-
ringende …
lees Verder
P7
Maar als je even je
gezonde verstand gebruikt, kom
je alras tot de ontdekking dat on-
danks die aanpassing niets mis
is met je cultuur. Je moet eerlijk
genoeg durven zijn te erkennen
dat er een verschil is tussen aan-
passen en het nastreven van ac-
culturatie. Aanpaàssing is op
praktische gronden noodzake-
lijk. Ik zou bijvoorbeeld gek zijn
als ik mein het Hollandse najaar
zou kleden zoals ik dat op Cura-
gao of Aruba zou doen. Evenmin
moet je niet elke dag Antilliaans
willen eten, want dat is in de
eerste plaats veel te duur, in de
tweede plaats zijn de voedselge-
wassen, zijn de eetgewoonten
hier klimatologisch bepaald.
Wat is er trouwens tegen de Hol-
landse pot? Maar … ik spreek
met een Antilliaans accent Ne-
derlands. Moet ik me daarvoor
schamen? Geen denken aan. Er
zijn Limburgers, Groningers en
Friezen die veel minder ge-
makkelijk te verstaan zijn in Ne-
derland dan ik. Natuurlijk wil ik
wel zo goed mogelijk, dat wil zeg-
gen zo accentloos mogelijk ne-
derlands spreken, maar dat
geldt ook voor mijn Engels, mijn
Spaans.
\ Nog een voorbeeld
schiet mij te binnen dat ik kwijt
wil. In de tien jaren dat ik deze
functie uitoefen, redigeer ik ’An-
tilliaans nieuws brief’. Vóór mij
deed een ander dat gedurende
vijftien jaar. Nu hoor ik steeds
vaker het verwijt dat dit blad nog
steeds in het Nederlands ver-
schijnt.
Opnieuw het zelfde probleem.
Schaamt de Antilliaan zich Ne-
derlandste kennen? Ik heb vurig
geloofd in het Antilliaans eige-
__ne, maar de balans is doorgesla-
gen. Meer dan een vijfde van de
lezers van de Antilliaanse
nieuwsbrief bestaat uit Neder-
landers. Ik zou opnieuw een kans
missen die Nederlanders iets
zinvols over ons land te vertel-
len. Door ons opnieuw in de ivo-
ren toren te zetten van het over-
trokken nationalisme schaden
we onze mogelijkheden gekend
te worden en daardoor bemind.
Trouwens, er zijn ook Bovenwin-
ders die dit blad ontvangen. Zij
kennen evenmin Papiamentu en
zij zijn minstens even goede An-
tillianen als zij die van de Bene-
denwinden komen. De Beneden-
winder heeft een haat-
liefdeverhouding ontwikkeld je-
gens de Nederlander. Hij reali-
seert zich onvoldoende dat we
vandaag niet zouden zijn die we
zijn zonder de Nederlanders.
An-
tillianen met een getinte huid
vergeten te gemakkelijk hoeveel
Nederlands bloed er door het
hunne gemengd is. Dat beperkt
zich echt niet tot de blanke Pro-
testanten’. Ik kan dat met bewij-
zen staven. Toen na 1950 de An-
tillen begonnen met een beur-
zenbeleid, waardoor Antilliaan-
se jongens —de meisjes kwamen
pas later aan de beurt — in drom-
men naar Nederland konden ko-
men in de jaren van hun vor-
ming, was het ongehoord te ver-
langen met de grote vakanties
naar huis terug te keren. Zo iets
was veel te kostbaar. Veel van
die bursalen uit de vijftiger jaren
zijn later met een Nederlandse
vrouw teruggekomen. Zij ver-
wekten kinderen, die van hun
moeder Nederlands leerden als
eerste taal. Zijn die kinderen
tweederangs Antillianen omdat
zij Nederlands bloed hebben?
Dan zou het er slecht uitzien
voor die Hollandse jongen die
een Antilliaanse schoonheid tot
de zijne wil maken en de Antilli-
aan die verstrikt raakt in de net-
ten van een hoogblonde Friezin.
Want dat gebeurt. Wat nodig is
voor de nabije toekomst —en ik
stel voorop dat ik met grote be-
wondering het werk van mijn
collega Daal heb gadegeslagen,
_al kan ik mij soms met zijn in-
zichten minder verenigen— dat
we die gesignaleerde haat-
liefde-verhouding positief gaan
omzetten door aan de autochtone
Nederlander te gaan vertellen
wie we zijn, welke verworvenhe-
den onze cultuur rijk is.
En we
hebben wat te tonen, te vermel-
den. Cultuur is dat wat we ver-
worven hebben en dat is heel
wat. Onze cultuur groeit steeds
verder uit, dus onze mededeling
wint aan kwaliteit.
De noodzakelijke zuinigheid
heeft voorkomen dat wij die hier
in huis werken, Antilliaanse
lucht konden inademen. On-
danks die handicap acht ik het
Samen met de bekende fotog-
raaf Paul Huf en diens echtge-
note.
een voorwaarde van de grootste |
orde dat we alle trends in de An-
tilliaanse samenleving op ieder
eiland met grote zorgvuldigheid
volgen en alle veranderingen ten
goede voor onszelf registreren,
om er gelukkig mee te zijn als
Antilliaan, om er de Nederlan- |
ders over te vertellen. Misschien
ontdekt hij bij ons ook iets waar-
mee hij zijn voordeel kan doen.”
Zou daar misschien een voor-
beeld van te geven zijn?
“Toen prinses Juliana kwam
zien hoe de middelen waren be-
steed die ze beschikbaar had ge-
steld uit het nationaal geschenk
bij haar abdicatie als koningin,
sprak ze er haar verbazing en
voldoening over uit dat ze op de
eilanden nog zoveel prachtig
vrijwilligerswerk aantrof dat ge-
heel belangeloos werd verricht.
Dat zal je in Nederland zo niet
vinden. De prinses was daar erg
verheugd over. Aan dit feit is via
de film en via de pers uitvoerig
aandacht besteed. Dat was een
vorm van cultuurpromotie van
de beste soort. Ervaringen van
dit kaliber wil ik kunnen sig-
naleren en overdragen. En na-
tuurlijk de cultuuroverdracht in
de enge zin: artistieke presta- :
ties.”
Zou U nu een algemene samen-
vatting kunnen geven, een soort
van credo voor voorlichting en
cultuur samen?
“We moeten ons bewust zijn dat
ons leefpatroon, onze gedragsge-
woonten, afwijken van de Neder-
landse. De homo caribiensis on-
derging andere impulsen, ande-
re invloeden dan de autochtone
Nederlander. Ook andere Euro-
pese volken hebben een afwij-
kend gedragspatroon. Daarom
moeten wij af van die ivoren to-
ren, misschien wel beter nog te
zeggen onze gevoelens van min-
derwaardigheid die we zo graag
overcompenseren.
We moeten de
betere kant tonen van onze ver-
worvenheden, cultuur uitdra-
gen van de grote K en de kleine
k’s die op de bodem van de ziel
van ons volk van nature aanwe-
zig zijn en waarvan ik weet dat
ook de Nederlander daar met
graagte van meegeniet … Laten
we ook zo eerlijk zijn te erkennen
dateen deel van onze verworven- °
heden van Nederlandse afstam-
ming zijn die we op onze eigen
Caribische manier verwerkt
hebben. Misschien ontdekken de
Nederlanders op zekere dag in
onze cultuur zaken die ze op hun
beurt graag willen adapteren.”
‘door
Freek van Wel
H
eecooeodeoooese:
rn
De (Door Catherir
BEU 5- EN NIEUW:
SERICHEN _Af2- LS
> AE
î ee rde Un
2000000060
a ove
UE HAP
BEP MOORE:
HUIDSKLE JR MAAKT
HIER VEF
Een ondertoon van wee-
moed valt er te onderkennen,
als Bep zegt, dat ze hier be-
paalde dingen mist, zoals
“heerlijke diskussies”, infor-
matieve televisie-programma's
e.d. Maar toch wil ze niet
naar Holland terug. De rest
van haar leven hier door-
brengen lijkt haar ook niet
ideaal. Het liefst zou ze
naar de Verenigde Staten wil-
len.
“Hier is zo klein, de
mensen inoeten mondialer
gaan denken.” Eén van de
zaken, die haar beslist niet
goed ligt, is de wijze waarop
het papiaments wordt doorge-
drukt, tot in de schoollo-
kalen toe. "Dat hier een ei-
gen konversatie-taal bestaat,
daar kan niemand iets tegen
hebben, het valt juist toe te
juichen. Maar waar gaat een
mens in Godsnaam met het
papiaments nav ->e? Er moet
een officiele val komen,
engels of spa: Dát is de
beslissing, die ‚ moet ne-
men.”
Over dit orterwerp gaat
ze direkt verder “De papia-
mentisering hee: geleid tot
een verarming «» televisie-
en _ radio-progs ma's. Ik
ben het zonder meer eens
met antillianiser-7, maar dat
kan zeker niet ov «ile fronten
en beslist niet vat de taal
betreft. Daar soor je jezelf
mee op.” Erugszins ver-
ontwaardigd sse ze mij de
vraag: "De me: die het
papiaments ropageren,
welke taal spre: + die thuis
en waar sturen hun kinde-
ren voor verde: studie naar
toe?”
Ik wijs Bep / „erop, dat
de Curacaose: seenschap
BEP MOORE
dt
Meinders
ma en Cootje Hack)
Mee li,
SCHIL UIT
erg gevoelig is:”Ben je niet
bang deze uitspraken te
doen?” Zeker niet, zegt ze,
er bestaat hier toch demokra-
tie en nog altijd mag ik me
vrij uiten.”
Bij de deur neemt ze harte-
lijk afscheid. Ik drentel naar
mijn kamer terug. Het is er
plotseling zo leeg……
Ze is maar één meter 65
lang, haar gewicht komt net
boven de vijftig kilo's uit.
Maar haar persoonlijkheid
vul: de zaal. Niet alleen tij-
dens toneel-voorstellingen.
Ook bij een gesprek dat met
haar wordt gevoerd.
Bep Moore wéét waarover
ze praat, sterker nog: ze
heeft. zeer uitgesproken me-
ningen, waar ze fel voor
op komt en die blijft ver-
dedigen.
Over haar huwelijk met
een donkere Antilliaan
zegt ze kort en bondig:
“Ik heb daar geen pro!iemen
mee, mijn man wél, Vreemd,
maar een duitenlander, die
hier nooit is geweest wordt
door de gemeensch:. _veac-
cepteerd, een lands dat
lange tijd is wegg ven,
niet.”
Bep Moore heeft r seer
pijlen op haar boog: let
hier zoveel op kle: het
maakt verschil uit. de-
handelt hier de an ar
zijn huidskleur. M: kt
het geen barst uit o, d
een graadje donke f
lichter is, sluik he.
of niet.”
ure 4
TERDAG SPECIAL
”
Ontmoeting
Bep Moore werd 31 jaar
geleden in Arnhem in de
Nederlandse provincie Gelder-
land geboren. Later verhuis-
de ze naar Hilversum, Op
22-jarige leeftijd begon ze er
met toneel en deed. later
ook televisie-werk._
Een aanrijding op de brom-
mer gaf haar leven een niet-
verwachte wending. Met
kneuzingen en een gebroken
arm - niet bepaald de ideale
situatie: om een man te.
‘ontmoeten - kwam ze in
het ziekenhuis in kontakt met
John Moore, een op Aruba
geboren Antilliaan, die er
toen al langer dan tien
jaar in Nederland op had
zitten. De twee kenden el-
kaar eerder wel, maar
“vluchtig.” In 1973 trouwden
ze, twee jaar later werd het
eerste kind geboren. Acht jaar
later, in 1981 dus, besloten
de Moores zich in de Antil-
len te komen vestigen.
Ze zegt hierover:'Mijn man
was in Nederland direkteur
van een verpleeghuis. Maar
wij bleven beiden zo een
beetje in hetzelfde kringetje
ronddraaien. Vooral voor
John ‘was dat geestdodend.
En na twintig jaar was hij
“op Holland uitgekeken. Zijn
idealistische instelling dreef
hem ertoe weer voor zijn
land te komen werken.”
Geinteresseerd vragen wij of
voldaan is aan de verwach-
tingen, die zij en John van
Curacao hadden. "In sommi-
ge opzichten wel, in andere.
weer niet. Mijn man bij-
zie Verder
Ea
Var seht |
voorbeeld, kan zich in zijn
werk niet ontplooien, zoals
hij dat zelf graag zou wil-
len en hem dat voor ogen
heeft gestaan, voordat hij
hier naar toe vertrok,”
A Streetcar named Desire, dat
onlangs nog zo suksesvol door
Pegasaya op de planken is ge-
bracht, was het vierde stuk,
waarin ze op Curacao
speelde. Daarvóór waren het:
Privé voor Twee (1983), Er
valt een traan op de tompoes,
(1984) en Scrooge en ae),
(eind vorig jaar).
“Ben je na een voorstelling
moe?”, vragen we haar,
omdat we haar van nabij
doende’ hebben gezien in
de inspannende en enerve-
rende hoofdrol in ”'Stfeetcar.*’
Ze wacht geen moment: "Ja,
maar dan wel héérlijk ver-
ib foe Ve Freh
moeid. En je voelt ook van-
zelf aan, als het goed is ge-
gaan, dat merk je ook aan
de kollega's.” Ze stapt -
ongevraagd - over en geeft
haar mening over het publiek:
"De mensen die naar de
première „ komen, dät zijn
de echte liefhebbers, ze zijn
toneel-minded. Het midiwebk-
se publiek gaat ook zeer
bewust naar een voorstelling
toe. Maar de zaterdag-mensen
dat zijn de uitgaanders, min-!
der kritisch ook, lacherig."
Bep Moore gilt het uit, als we
haar vragen of ze zich de prima!
donna voelt van het Curacao)
se toneel. Dan zegt ze, plot-
seling heel ernstig: “Neen,
neen, ddt zou te ver gaän.
Er zijn nog heel wat anderen,
die spelen, die goed spelen.
Sommige van Hen heb ik nog
niet bezig gezien. |
BEURS- EN NIEUWSBERICHTEN
Goede resultaten geboekt
ENGELS ALS INSTRUKTIE-
TAAL OP BOVENWINDEN
(Van onze korrespondente)
PHILIPSBURG - Eén der
meest gerenommeerde Ameri-
kaanse uitgeverijen van educa-
tieve boeken, de “Ginn Educa-
tional Textbook Publishing
House", hield onlangs de jaar-
lijkse conventie in St. Maarten's
Mullet bay Resort. Dat St.
Maarten hiervoor de eer ver-
wierf, kwam vooral door de re-
laties, die dit bedrijf heeft met
het departement van onder-
wijs alhier, in het bijzonder met —
mevrouw Carmen Hughes.
Mevrouw Hughes, edviseuse
Engelse taal er coordinatrice
leesprogramma lager onderwijs,
houdt sedert 1980 kontakten
met voornoemde _ uitgeverij,
wiens “managed system of rea-
ding’ door haar werd verkozen
vcor kleuter. en lager onderwijs
voor de Bovenwinden. Het pro-
gramma werd voor het eerst
van februari tot jun: 1981 jn een
pilot-nrojekt toegepast in elf
klassen van vijf scholen met het
doel systeem en orde in het
leesprogramma te scheppen.
Evaluatie leverde gunstige
resultaten op, zodat besloten
werd met deze methode verder
te gaan. Momenteel werken 39
klassen van acht scholen en kleu-
terscholen met dit leesprogram-
ma en de resultaten zijn erg po-
sitief, aldus mevrouw Hughes.
Grote waardering heeft ze ook
voor de uitgeverij, daar Ginn-
JOHN MOORE 3
Zaterdag 2 februari 1985
voor het samenstellen van de
leerstof grondig onderzoek en
evaluaties verricht alvorens de
boeken uit te geven. Een indruk-
wekkend team van experts
staat daar garant voor.
Dit vernamen \» van Gin’s
president Bob Bake. tijdens de
laatste avond van de conventie,
„waar naast onderscheidingen aan
een groep
geselecteerde me-
dewerkers, ook mevrouw
Carmen Hughes een blijk van
_ waardering mocht ontvangen.
Zoals bekend, wordt op de
Bovenwindse eilanden in kleu-
terscholen en lagere scholen de
Engelse taal als instruktie-taal
gehanteerd, Dit sluit uiteraard
aan bij de behoefte en achter-
gronden van het Bovenwindse
kind. In de derde klas wordt
er zorgvuldig in het Nederlands
omgeschakeld, waarna deze
taal tot en met de zesde klas
aangehouden blijft. Dit i.v.m.
verdere studie, die tot op heden,
zoals elders op de Nederlandse
Antillen nog steeds in het Ne-
derlands geschiedt.